Mahāyāna Sūtra Alaṅkāra
Mahāyāna Siddhi Adhikāraḥ Bhāṣya
Artha Jñaḥ
Kārikā Prathamaḥ
Artha jño, ’aartha vibhāvanām, prakurute, iti, ka, upadeśam, ārabhya ko, ’aalaṅ karoti,īiti. |
Artha jñaḥ. |
Kam, alaṅkāram, alaṅ karoti. |
Artha vibhāvanāṅ, kurute. |
Kena, vācā, padaiś caāamalaiḥ. |
Amalayā, vācā,eiti, pauruṣayā, amalaiḥ, padair, yuktaiḥ, sahitair, iti vistaraḥ. |
Na hi, vinā, vācā, pada vyañjanair, artho, vibhāvayituṃ, sakyata, iti. |
Kasmai, duḥkhasya,outtaraṇāya duḥkhita jane, kāruṇyatas, tanmayaḥ. |
Duḥkhita jane, yat, kāruṇyan, tasmāt, kāruṇyataḥ. |
Tan maya, iti, kāruṇya mayaḥ. |
Kasya,āalaṅkāraṅ, karoti. |
Dharmasya,outtama yāna deśita vidheḥ. |
Uttama yānasya, deśito, vidhir, yasmin, dharme, tasya, dharmasya. |
Kasmin, alaṅ karoti. |
Sat[t]veṣu, tad, gāmiṣu. |
Nimitta saptam, yeṣām, mahāyāna gāmi satva nimittam, ity, arthaḥ. |
Kati, vidham, alaṃkāraṅ karoti. |
Pañca vidham. |
Śliṣṭām. artha gatin. niruttara gatām, pañcaāātmikān, darśayan. |
Śliṣṭam, iti, yuktān, niruttara gatām, iti, anuttara jñāna gatām. |
Tām, idānīm, pancaāātmikām, artha gatin, dvitīyena ślokena, darśyati. ||
Pañca Vidham, Artham
Kārikā Dvitīyaḥ
Anena, ślokena, pañcabhir dṛṣṭāntaiḥ, sa, hi, dharmaḥ, pañca vidham artham, adhikṛtya, deśitaḥ, sādhyaṃ, vyutpādañ, cintyam acintyam, pariniṣpannañ, caāadhigamaāartham, pratyātma veda nīyam, bodhi pakṣa svabhāvam. |
Sas,o’anena, sūtrālaṅkāreṇa, vivṛtaḥ, prītim agryām, dadhāti. |
Yathā, kramaṅ, ghaṭita suvarṇaāadivat. |
Parihāra Arthan
Kārikā Tṛtīyaḥ
Yadā, sa dharmaḥ, prakṛtya,aieva, guṇa yuktaḥ, kathaṃ, sas,o’alaṅ, kriyata, ity, asya, caoudyasya, parihāraāarthan, tṛtīyaḥ ślokaḥ. |
·
Anena, kin, darśayati. |
Yathā, bimbam, bhūṣā, prakṛti guṇavad darśaṇa gatan, darśana vaśād, viśiṣṭam prāmodyam, janayaty, evaṃ, sa dharmaḥ, subhāṣitaiḥ, prakṛtya,aieva, guṇa yuktas,o’api, satataṃ, vibhaktaāarthas, tuṣṭiṃ, viśiṣṭāñ, janayati. |
Buddhi matām, atas, tuṣṭi viśeṣaoutpādanād, alaṃ kṛta, iva, bhavati,īiti. |
Ataḥ, paraṃ, tribhiḥ ślokais, tasmin, dharme, trividham, upaśaṃsan, darśayaty, ādaraoutpādanaāartham. |
Trividhas Anuśaṃsaḥ
Kārikā Caturthaḥ
Kārikā Pañcamaḥ
Kārikā Ṣaṣtaḥ
Trividhas,o’anuśaṃsaḥ. |
Āvaraṇa prahāṇa hetutvam, auṣadhaoupamatvena. |
Dvaya vyavastha, iti, vyañjanaāartha vyavasthaḥ. |
Vibhutva hetutvam, abhijñaāadivaiśeṣika guṇair, śvarya dānād, rājaoupamatvena. |
Ārya dhanaoupabhoga hetutvañ, ca anargha jātya ratnaoupamatvena. |
Parīkṣaka jana ārya jano, veditavyaḥ. |
Prasādhana Arthaṅ, Kāraṇa Vibhājyam, Ārabhya, Ślokaḥ
Kārikā Saptamaḥ
Naaieva,eidam, mahāyānam, buddha vacanaṅ, kutas, tasya,āayam, anuśaṃso bhaviṣyati,īity, atra, vipratipannās, tasya, buddha vacanatva prasādhanaāarthaṅ, kāraṇa vibhājyam, ārabhya ślokaḥ. |
·
Ādāv, avyākaraṇāt, yady, etat, saddharmaāantarāye, paścāt, kena,āāpi, utpāditaṅ. |
Kasmād, ādau, bhavatā, na vyākṛtam, anāgata bhayavat. |
Samapravṛtteḥ, samakālañ ca, śrāvaka yānena, mahāyānasya, pravṛtter upalabhyate, na paścād, iti, katham, asya,āabuddha vacanatvam, vijñāyate. |
Agocarān, nāyam, evam, udāro gambhīraś, ca dharmas, tārkikāṇāṅ, gocaraḥ. |
Tīrtika śāstreṣu, tat, prakārān, upalambhād, iti. |
Nāyam, anyair, bhāṣito yujyate. |
Ucyamāne, ’aapi, tad anadhi mukteḥ. |
Siddhe, athā,āanyena,āabhisambudhya bhāṣitaḥ. |
Siddham, asya, buddha vacanatvam. |
Sa, eva, buddho, yas,o’abhisambudhya, evam, bhāṣate. |
Bhāvaāabhāve, ’aabhāvād, yadi, mahāyānaṅ, kiñcid, asti, tasya, bhāva siddhim, idam, buddha vacanam, atas,o’anyasya, mahāyānasya,āābhāvāt. |
Atha, naāasti, tasya,āābhāve, śrāvaka yānasya,āapy, abhāvāt. |
Śrāvaka yānam, buddha vacanan, na mahāyānam, iti, na yujyate, vinā, buddha yānena, buddhānām, anutpādāt. |
Pratipakṣatvād, bhāvyamānañ ca, mahāyānaṃ, sarva nirvikalpa jñānaāāśrayatvena, kleśānām, pratipakṣo bhavati, tasmād buddha vacanam. |
Rutānyatvāt, na ca,āasya, yathā, rutam, arthas, tasmān, na yathā, rutaāarthaāanusāreṇa,eidam, abuddha vacanaṃ veditavyaṃ. |
Upekṣāyā, Ayoge
Kārikā Aṣtamaḥ
Yad, uktam, ādāv, avyākaraṇād, ity, anābhogād, etad, anāgatam, bhagavatā, na vyākṛtam, iti, kasyacit, syād, ata, upekṣāyā, ayoge, ślokaḥ. |
·
Anena, kin, darśayati. |
Tribhiḥ kāraṇair, anāgatasya, mahataḥ, śāsanaoupadravasya,oupekṣā na yujyate. |
Buddhānāmayatnato jñāna pravṛtteḥ, pratyakṣa cakṣuṣ, katayā, śāsana·rakṣāyāś, ca[yāṃ ca] yatnavatvāt |
Anāgata jñāna samarthyāc, ca sarva kālaāāvyāhata jñānatayeti |
Yad, uktam, bhāvaāabhāve, ’aabhāvād, iti. |
Śrāvakayānasya, Mahāyānatva Ayoge
Kārikā Navamaḥ
Etad, eva, śrāvakayānam, mahāyānam, etena,aieva, mahābodhi prāptir, iti, kasyacit, syād ataḥ, śrāvakayānasya, mahāyānatvaāayoge, ślokaḥ. |
·
Vaikalyāt, paraāarthaoupadeśasya. |
Na hi, śrāvakayāne, kaścit, parārtha upadiṣṭaḥ, śrāvakāṇām, ātmano, nirvid virāga vimukti mātraoupāyaoupadeśāt. |
Na ca, svārtha, eva, pareṣu,ūupadiśya, mānaḥ, parārtho, bhavitum, arhati. |
Virodhāt. |
Svārthe, hi, paro, niyujya mānaḥ, svārtha, eva, prayujyate, sa ātmana, eva, parinirvāṇaāartha prayuktaso’aanuttarāṃ, samyak sambodhim, abhisambhotsya, ta, iti, viruddham, etat. |
Na ca, śrāvakayānena,aieva, cira kālam, bodhau, ghaṭa māno, buddho, bhavitum, arhati. |
Anupāyatvāt. |
Anupāyo, hi, śrāvakayānam, buddhatvasya, na ca,āanupāyena, ciram, api, prayujya mānaḥ, prārthitam, artham prāpnoti. |
Śṛṅgād, iva, dugdhan, na bhasrayā. |
Athā,āanyathā,āapy, atra,oupadiṣṭaṃ, yathā, bodhisattvena, prayoktavyam. |
Tathā,āapy, anupadeśān, na śrāvakayānam, eva, mahāyānam, bhavitur, mahati. |
Na hi, sa, tādṛśa, upadeśa, etasmin, [n] upalabhyate. |
Virodhe
Kārikā Daśamaḥ
Viruddham, eva ca,āanyonyaṃ, śrāvakayānam, mahāyānañ, ca,eity, anyonya, virodhe, ślokaḥ. |
·
Kathaṃ, viruddham. |
Pañcabhir, virodhaiḥ. |
Āśayaoupadeśa prayogaoupastambha kāla virodhaiḥ. |
Śrāvakayāne, hy, ātma parinirvāṇāya,aieva,āāśayas, tad artham, eva,oupadeśas, tad artham, eva, prayogaḥ, parīttaś, ca puṇya jñāna sambhāra saṅgṛhīta upastambhaḥ, kālena, caāalpena, tad artha prāptir, yāvat tribhir, api, janmabhiḥ. |
Mahāyāne, tu, sarvaṃ, viparyayeṇa. |
Tasmād, anyonya, virodhād, yad, yānaṃ, hīnaṃ hīnam, eva, tat. |
Na tan, mahāyānam, bhavitum, arhati. |
Buddha vacanasya,eidaṃ, lakṣaṇaṃ, yat, sūtre, ’aavatarati, vinaye, sandṛśyate, dharmatāñ, ca na vilomayati. |
Na ca,aievam, mahāyānam, sarva dharma niḥsvabhāvatvaoupadeśāt. |
Lakṣaṇa Avirodhe
Kārikā Ekādaśaḥ
Tasmān, na buddha vacanam, iti, kasyacit, syād, ato, lakṣaṇaāavirodhe, ślokaḥ. |
·
Anena, ślokena, kin, darśayati. |
Avataraty, eva,eidaṃ, svasmin, mahāyānasūtre, svasya, ca kleśasya, vinayaḥ sandṛśyate. |
Yo, mahāyāne, bodhisattvānāṅ, kleśaḥ, uktaḥ. |
Vikalpa kleśā, hi, bodhisattvāḥ. |
Audārya, gāmbhīrya, lakṣaṇatvāc, ca. |
Na dharmatāṃ, vilomayaty, atha,aieva, hi, dharmatā, mahābodhi prāptaye, tasmān, naāasti, lakṣaṇa virodhaḥ. |
Tarka Gocaratva, Ayoge
Kārikā Dvādaśaḥ
Agocarād, ity, uktam, atas, tarka gocaratvaāayoge, ślokaḥ. |
·
Adṛṣṭa satyaāāśrayo, hi, tarkaḥ, kaścid, āgama niśrito, bhavati. |
Aniyataś, ca, bhavati, kālaāantareṇa,āanyathā, pratyavagamāt. |
Avyāpī, ca na, sarva jñeya viṣayaḥ. |
Saṃvṛti satya viṣayaś, ca, na param ārtha viṣayaḥ. |
Khedavāṃś, ca, pratibhāna paryādānāt. |
Mahāyānan, tu, na niśritaṃ, yāvada khedavat. |
Śatasāhasrikaāadyaneka sūtro, padeśāt. |
Ato, na, tarkasya, tad, viṣayaḥ. |
Upāyatva Yoge
Kārikā Trayodaśaḥ
Anupāyatvāt, śrāvakayāne, na buddhatvam, prāptam, ity, uktam, atha, mahāyānaṅ, katham, upāyo, yukta, ity, upāyatva yoge, ślokaḥ. |
·
Anena, ślokena, kin, darśayati. |
Prabhāvaauaudārya deśanayā, sattvānām, paripākaḥ, prabhāvaāadhimuktito, ghaṭanāt. |
Gāmbhīrya deśanayā, avikalpanā, ata, etasya, dvayasya,āasmin, mahāyāne, deśanā. |
Sa ca,oupāyo, niruttare jñāne, tābhyāṃ, yathā, kramaṃ, sattvānāṃ, paripācanād, ātmanaś ca, buddha dharma paripākād, iti. |
Asthāna Trāsa Adīnave, Kāraṇatvena
Kārikā Caturdaśaḥ
Ye, punar, asmāt, trasanti, tad, artham, asthāna trāsaāadīnave, kāraṇatvena, ślokaḥ. |
·
Trāsaāasthāne, trāsas, tad, asthāna trāsaḥ. |
Dāha karaṇo, bhavaty, apāyeṣu. |
Kiṅ, kāraṇam. |
Mahataḥ, apuṇya skandha prasavasya, karaṇāt. |
Kiyantaṅ, kālam, iti, dīrgha samayam. |
Evam, paścād, ādīnavaḥ. |
Yena, ca, kāraṇena, yāvantañ, ca kālan, tat sandarśayati. |
Kim, punaḥ, kāraṇe, tu, satī,īiti, catur vidhan, trāsa kāraṇan, darśayati. |
Gotrañ, ca,āasya, na bhavati, sanmitraṃ, vā avyutpanna matir, vā bhavati mahāyāna dharmatā,āayām pūrvaṃ, vānu pacita śubho, bhavati. |
Patati mahatas,o’arthād, iti, mahābodhi sambhāraāarthāt. |
Aprāpta parihāṇitas,o’aparamaāadīnavan, darśayati. |
Atrāsa Kāraṇatve
Kārikā Pañcadaśaḥ
Trāsa kāraṇa muktam atrāsa kāraṇaṃ, vaktavyam, ity, atrāsa kāraṇatve, ślokaḥ. |
·
Tad, anyānya, ābhāvād, iti, tatas,o’anyasya, mahāyānasya,āabhāvāt. |
Atha, śrāvaka·yānam, eva, mahāyānaṃ, syād, anyasya, śrāvakasya, pratyeka buddhasya, vaāabhāvaḥ, syāt. |
Sarva, eva, hi, buddhā, bhaveyuḥ. |
Parama gahanatvāc, ca. |
Sarva·jña jñāna mārgasya,āanugamāc, ca tulya kāla pravṛttyā. |
Vicitrasya,āākhyānāt. |
Vicitraś, ca,āatra, sambhāra mārga ākhyāyate, na kevalaṃ, śūnyata,aieva. |
Tasmād, abhiprāyikena,āanena, bhavitavyam, iti. |
Dhruva kathana yogād, bahu mukhād, abhīkṣṇañ, caāatra, śūnyatā kathyate, bahumiś ca, paryāyais, teṣu, teṣu, sūtrānteṣu, tasmād, bhavitavyam, atra, mahatā, prayojanena. |
Anyathā, hi, sat·kṛt pratiṣedha mātra kṛtama bhaviṣyad, iti. |
Yathā,āākhyānan, naāarthāt, na ca,āasya, yathā,āārutam, arthas,o’aasmād, api, trāso, na yuktaḥ. |
Bhagavati, ca bhāvāti gahanād, atigahanaś ca, buddhānām, bhāvo, durājñeyas, tasmān, naāasma,āabhistad, ajñānāt, trasitavyam, iti. |
Evaṃ, yoniśaḥ, pravicayād, viduṣān, trāso na bhavati. |
Dūrānupraviṣṭa Jñāna Gocaratve
Kārikā Ṣoḍaśaḥ
·
Śrutan, niśritya, ādau, manaskāraḥ prabhavati, yo (yoniśa), ity, arthaḥ. |
Yoniśo, manaskārāt, tattvaāartha viṣayañ, jñānam, prabhavati, lokottarā, samyag dṛṣṭiḥ, tatas, tat, phalasya, dharmasya, prāptiḥ, tatas, tasmin, prāpte, matir, vimukti jñānam, prādurbhavati. |
Evaṃ, yadā, pratyātmaṃ, sā, matir bhavati, katham, asati, tasmin, neṣā, vyavasitir niścayo, bhavati, na,aieva,eidam, buddha vacanam, iti. |
Atrāsa Pada Sthānatve
Kārikā Saptadaśaḥ
Atrāsa Pada Sthānatve, Ślokaḥ
·
Yadi, tāvad, ahamasya, na boddhi,eity, uttrāsa padan, tan, na yuktam. |
Atha, buddhas,o’api, gambhīrasya, padaāarthasya, na boddhā, sa, kiṅ, gabhīran, deśayiṣyati,īity, uttrāsa padan, tad, ayuktam. |
Atha, gambhīraṅ, kasmād, atarka gamyam, ity, uttrāsa padan, tan, na yuktam. |
Atha, kasmād, gambhīraāartha vidām, eva, mokṣo, na tārkikāṇām, ity, uttrāsa padan, tan, na yuktam. |
Anadhimuktita, Eva, Tat Siddhau
Kārikā Aṣṭādaśaḥ
Anadhimuktita, Eva, Tat Siddhau, Ślokaḥ
·
Yasya, hīnā, caāadhimuktis, tataś ca, hīna, eva, dhātuḥ, samudāgata ālaya vijñāna bhāvanā. |
Hīnair, eva, sahāyaiḥ, samānaāadhimukti dhātukair, yaḥ, parivāritas, tasya,āasmin, naauaudārya gāmbhīrya sudeśite, mahāyāna dharme, yad, yadhi, muktir naāasti, ata, eva, siddham utkṛṣṭam, idam, mahāyānam, iti. |
Aśruta Sūtrānta Pratikṣepa Ayoge
Kārikā Navadaśaḥ
Aśruta Sūtrānta Pratikṣepa Ayoge, Ślokaḥ
·
Kāman, tāvad, adhimuktir, na syād, aśrutānān, tu, sūtraāantānām, aviśeṣeṇa, pratikṣepo, na yuktaḥ. |
Śrutaāanusāreṇa,aieva, hi, buddhi mattvaṃ, labdhvā, yaḥ, śruta, eva,āavajñāṅ, karoti mūḍhaḥ, sa, satya,eiva,āavaśiṣṭe, śrute, vicitre, caāaprameye ca, kutaḥ, kāraṇān, niścayam, eti, na tad, buddha vacanam, iti. |
Na hi, tasya, śrutād, anyad, balam asti, tasmād, aśrutvā, pratikṣepo, na yuktaḥ. |
Kārikā Viṃśaḥ
Yad, api, ca śrutan, tad yoniśo, manasi kartavyan, naāayoniśa, ity, ayoniśo, manasikāraāadīnave, ślokaḥ. |
·
Svapratyaya, iti, svayan, dṛṣṭi parāmarśako, na vijñānām, antikād, artha paryeṣī. |
Hānim, upaiti buddher, iti, yathā, bhūta jñānād, aprāpti parihānitaḥ. |
Dharmasya, ca svākhyātatām, pratikṣipati, tan nidānañ, caāapuṇya prabhāvāt, kṣatim prāpnoti. |
Dharme, ca pratighātam, āvaraṇañ, ca dharma vyasana saṃvartanīyaṅ, karmety, ayam, atra,āadīnavaḥ. |
Pratighāta Ayoge
Kārikā Ekaviṃśaḥ
Ayathā, vataś, caāartham, avijānatas,o’aapi, pratighāto, na yukta, iti, pratighātaāayoge, ślokaḥ. |
·
Prakṛti praduṣṭa, iti, prakṛti sāvadyaḥ. |
Tasmād, upekṣa,aieva, varam. |
Kasmāt. |
Sā, hy, adoṣā. |
Pratighātas, tu, sadoṣaḥ. |