Mahāyāna Sūtra Alaṅkāra
Bodhi Pakṣa Adhikāra Bhāṣya
Lajjā, Vibhāge
Kārikā Prathamā
Etena, svabhāva sahāyaāālambhana karma padā, catur·vidhaṃ lakṣaṇam, bodhisattva lajjāyāḥ sandarśayati. |
Hīnān, avadya viṣayā. |
Śrāvaka pratyeka buddhānām. |
Tad, vihīnam, mahāyānād, anavadyañ ca. |
Tena, bodhisattvaṃ, lajjate. |
Kathaṃ, sattvānām, paripācikā. |
Tasyām, eva, lajjā pāramitā, vipakṣa vṛddhyā, tat, pratipakṣa parihāṇyā ca,āatyarthaṃ, lajjaoutpādanāt. |
Kārikā Dvitīyā
Iyam, aprayoga lajjā pāramitā, bhāvanāyām, aprayogena. |
Kleśaāanukuleṣu, dharmeṣv, indriyā, gupta dvāratvaāādiṣu, ca prayogena, lajjaoutpādanāt. |
Kārikā Tṛtīyā
Iyam, mṛdu mātrā, lajjā. |
Pūrva nirdeśaāanusāreṇa,āasya, ślokasya,āartho,āanugantavyam. |
Ataḥ, parañ, caturbhis, tribhiś ca, ślokair, yathā, kramaṃ, lajjā, vipakṣe, lajjāyāñ, ca doṣa guṇa bhedan, darśayati. |
Kārikā Caturthā
Ity, atra, ātma vyābādhāya, cetayate paravyābādhāyo, bhaya vyābhādhāya ca,eity, sandarśitam. |
Ayo, niśatas, ity, ayo, niśo manas, kāreṇa. |
Katham, upekṣayā, sattvān, upahanti. |
Sarvaāartha (Sattvaāartha) pramādataḥ. |
Kārikā Pañcamā
Kārikā Ṣaṣṭhā
Ity, anena, dṛṣṭa dhārmikam, avadyam, prasavati,īiti, darśitam [dsbc‐darśanam]. |
Yathā, kramam, ātma paradevatā, śāstṛbhir, apavadanāt. |
Vijñaiḥ, sabrahma·cāribhir, dharmatayā, vigarhaṇāt. |
Digvid, ikṣu [digvidkṣu‐grtl], ca pāpakaāavarṇa niścaraṇāt. |
Kārikā Saptamā
Ity, anena, dṛṣṭa dharma sāmparāyikam, avadyam, prasavati,īiti, sandarśitam. |
Prāpta kuśala dharma parihāṇitaḥ. |
Aprāpta parihāṇitaś ca, yathā, kramam. |
·
Ity, anena, tajjañ, caitasikan, duḥkhan, daur·manasyam, pratisaṃvedayatas, iti, sandarśitam. |
Kārikā Aṣṭamā
Ity, atas, upādāya, lajjāāāguṇo, veditavyaḥ. |
Yad, ete, ca doṣā na bhavanti. |
·
Ity, etad, asya, vipāka phalam, bhavati. |
Kārikā Navamā
Ity, etad, adhipati phalam. |
·
Ity, etat, puruṣa kāra phalam. |
Kārikā Daśamā
Ity, ete, visaṃ, yoga niṣpanda phale. |
Yad, uta, vipakṣa rahitatvam, pratipakṣaāarahitatvañ ca. |
Kārikā Ekādaśā
Etena, vasra viśeṣaṇaṃ, hriyaḥ. |
Tad, anya, vasra prāvṛtasya,āapi, hrī, rahitasya, doṣa malinatvāt. |
Nagnasya,āapi, na hrīmato, nirmalatvāt. |
Kārikā Dvādaśā
Dharmair, iti, loka dharmaiḥ. |
·
Etena, ślokena, hriya ākāśa bhūṣaṇa samatānṃ, darśayati. |
Kārikā Trayodaśā
Trāta vyasatvaoupekṣāyā, lajjanāt. |
·
Hasty aśva kāyaāadibhūtatvāt. |
Ebhir, vastraāadidṛṣṭaāantair, vihāre, kleśa pratipakṣatāñ, cāre, loka dharma pratipakṣatām. |
Saha dhārmika saṃvāsaāanukūlatāṃ, sattva paripākaāanukūlatām. |
Akliṣṭa saṃsāraāanukūlatāñ, ca hriyo darśayati. |
Kārikā Caturdaśā
Etena, catur vidhaṃ, hrī kṛtaṃ liṅgaṃ, hīmato darśayati. |
Yad, uta, sarva doṣeṣv, anadhivāsanā, caāapravṛttiś ca. |
Sarva guṇeṣv, adhivāsanā. ca pravṛttiś ca. |
Kārikā Pañcadaśā
Ity, asya, nirdeśo, yathā, pūrvam. |
Dhṛti Vibhāge
Kārikā Ṣoḍaśā
Kārikā Saptadaśā
Etena, dhṛti lakṣaṇaṃ, saparyāyaṃ, samādanañ ca,ouktam. |
Vīryaāadikaṃ, lakṣaṇam. |
Sattvaāadikaṃ, paryāyaḥ. |
Śeṣaṃ, sādhanam. |
Katam, asmāt, trayān, nirbhītaḥ pravartate, ity, āha. |
Kārikā Aṣṭādaśā
Srava kāryeṣu, hi, līna cittatayā, vā, bhayam, utpadyate, tad, anutsāhataḥ. |
Cala cittatayā, vā, cittān, avasthānataḥ. |
Sammohato, vā, tad, upāyaāajñānataḥ. |
Tat, pratipakṣāś ca, yathā, kramaṃ, vīryād, ayaḥ. |
Tasmān, nija vīryaāaditraye, dhṛti saṃjñā, veditavyā, nija, ity, apratisaṅkhyāna karaṇīye. |
Kārikā Navadaśā
Kārikā Viṃśā
Kārikā Ekaviṃśā
Ebhis, tribhiḥ, ślokair, dhṛti prabhedanṃ, darśayati. |
Yathā, kramaṅ, gotrataḥ. |
Cittaoutpādaḥ. |
Svaāarthataḥ. |
Satvaāarthataḥ. |
Prabhāvataḥ. |
Satva paripācanataḥ. |
Parama bodhitaś ca. |
Tatra, nirapekṣatvaṃ, svārtha prayuktasya, kāya jīvita nirapekṣatvād, veditavyam. |
Punar, duṣkara caryātaḥ. |
Sañcintya, bhāvaoupapattitaḥ. |
Tad, asaṅkleśato, 'aapi, prabhedaḥ. |
Kārikā Dvāviṃśā
Etena, bodhisattva dhṛter, dṛḍhatvanṃ, darśayati. |
Upamātrayanṃ, trayeṇa,āakampane, yathā, kramaṃ, veditavyam. |
Akheda Vibhāge
Kārikā Trayoviṃśā
Kārikā Caturviṃśā
Ābhyāṃ, vastuno, niśrayataḥ, svabhāvataḥ. |
Prabhedataś ca,āakhedo nirdiṣṭaḥ. |
Triṣu, vastuṣu. |
Śrutaāātṛptau. |
Dīrgha kāla vīryaāārambhe. |
Saṃsāra duḥkhe, ca. |
Hryanṃ, dhṛtiñ ca, niśritya. |
Tābhyāṃ, hi, khedaoutpattito, lajjayate na ca,outpādayati. |
Tīvrac, chando, mahābodhāv, iti, svabhāvaḥ. |
Chando, hi, vyāvṛtte, khinno bhavati. |
Aniṣpanno, 'aadhimukti caryā,āābhūmau. |
Niṣpannaḥ, sapta bhūmiṣu. |
Suniṣpannaḥ, pareṇa, ity, eṣa, prabhādaḥ. |
Śāstra Jñatā Ayā, Ayām
Kārikā Pañcaviṃśā
Kārikā Ṣaḍviṃśā
Tatra, śāstra jñatāyāḥ, pañca vidyā, sthānāni, vastu. |
Adhyātma vidyā, hetu vidyā, śabda vidyā, cikitsā vidyā, śilpa karma sthāna vidyā ca. |
Svaparārtha kriyā, adhikāraḥ. |
Karma prathama vastuni svayam, pratipattiḥ, parebhyaś ca, tat samākhyānam. |
Dvitīye, tad, doṣa parijñānam, paravādi nigrahaś ca. |
Trtīye, svayaṃ, suniruktaāabhidhānam, parasampratyayaś ca. |
Caturthe, pareṣāṃ, vyādhiśamanam. |
Pañcame, parebhyas, tat, saṃvibhāgaḥ. |
Lakṣaṇaṃ, śāstra jñatāāayā, etāny, evas, pañca vastuni śrutāni, bhavanti. |
Dhṛtāni. |
Vacasā, parijitāni. |
Manasā, anvīkṣitāni. |
Dṛṣṭyā, supratividdhāni. |
Śrutvā, yathā, kramam. |
Tad, udgrahaṇataḥ. |
Svādhyāyataḥ. |
Prasannena, manasā,āartha cittanato, yathā, yoganṃ, tad, doṣa guṇaāavagamāt. |
Svākhyāta durākhyātaāavadhāraṇataś ca. |
Akṣayatvanṃ nirupādhiśeṣa nirvāṇe, 'aapy, akṣayāt. |
Phala samudāgamaḥ, sarva dharma sarvaāākāra jñatā. |
Sā, punar, eṣā, śāstra jñatā, bodhisattvānāṃ, samādhi mukhair, dhāraṇī, mukhaiś, ca saṅgṛhītā. |
Sattva pākāya, ca, bhavati. |
Samādhi mukhais, tat, kṛtyaāanuṣṭhānāt. |
Sad dharma pāraṇāya ca, dhāraṇībhis, tad, dhāraṇāt. |
Loka Jñatā Ayām
Kārikā Saptaviṃśā
Kārikā Aṣṭāviṃśā
Kathaṅ, kāyena,eity, āha. |
Kathaṃ, vācā,eity, āha. |
Sā, punaḥ, kim, artham, ity, āha. |
Kasminn, arthe, bhājanatvāya. |
Kārikā Navaviṃśā
Kathaṃ, satya jñānena,eity, āha. |
·
Dvābhyāṃ, satyābhyāṃ, lokasya, udayaḥ, punaḥ, punaḥ, saṃsāro, yaś ca,oudayo, yena, ca,eiti, kṛtvā. |
Dvābhyām, astaṅ, gamo, nirodha mārga satyābhām. |
Yaś ca,āastaṅ, gamo, yena, cetu kṛtvā. |
Tasmāt, taj jño, loka jñas, ucyate. |
Lokasya,oudayaāastaṅ, gāminyā, prajñayā, samanvāgatatvāt. |
Kārikā Triṃśā
Anena, loka jñatāyāḥ, karma nirdiṣṭam. |
Tatra, śamāya, duḥkha samudaya satyayoḥ, prāptaye, nirodha mārga satyayoḥ. |
Pratisaraṇa Vibhāge
Kārikā Ekatriṃśā
Idam, pratisaraṇānāṃ, lakṣaṇam. |
Tatra, prāmāṇiko,'aartho, yaḥ, pramāṇa bhūtena, nīto, vibhaktaḥ, śāstrā, vā, tat pramāṇī, kṛtena vā. |
Nirjalpā, prāptir, adhigama jñānaṃ, lokaouttaram. |
Tasya,āanabhilāpyatvāt. |
Śeṣaṅ, gataāartham. |
Kārikā Dvātriṃśā
Prathame pratisaraṇe, ārṣa dharma pratikṣeptuḥ, pudgalasya, pratiṣedgo deśitaḥ. |
Dvitīye, yathā,āarutaāarthasya, vyañjanasya, naāabhiprāyikaāarthena. |
Tṛtīyena, mithyā, cintaāarthasya, viparītanṃ, nīyamānasya. |
Caturthena, sābhilāṣasya, jñānasya. |
Pratyātma veda nīyasya. |
Kārikā Trayastriṃśā
Atha, pratisaraṇaāanuśaṃsaḥ. |
Prathamena, pratisaraṇena,āārṣa dharmaāadhimuktito, na praṇaśyanti. |
Dvitīyena, svayam, ābhiprāyikaāartha vicāraṇāt. |
Tṛtīyena, paratas, tad, viparītaāartha naya śravāt. |
Caturthena, lokaouttara jñānāt. |
Pratisaṃvid Vibhāge
Kārikā Catustriṃśā
Prathamā, paryāye, jñānam, ekaaiekasya,āartha stha yāvanto, nāma paryāyāḥ. |
Dvitīyā, lakṣaṇe, yasya,āarthasya, tan nāma. |
Tṛtīyā, vākye, pratyekañ, jana padeṣu, yā bhāṣāḥ. |
Caturthā, jñāne, svayaṃ, yat pratibhānam. |
Idam, pratisaṃvidāṃ, lakṣaṇam. |
Kārikā Pañcatriṃśā
Kārikā Ṣaṭtriṃśā
Iti, catuṣṭve, kāraṇam. |
Deśanāyāṃ, hi, prayuktasya, yasya, ca, deśanā, yena, ca. |
Tatra, jñānena, prayojanaṅṃ, kasya, punar, deśanā. |
Dharmasya,āarthasya. |
Kena, deśanā, vacanena, jñānena ca. |
Tatra, dharmaāarthayor, deśanā. |
Dharmasya,ouddeśa nirdeśāt, vākyena, deśanā, tayor, eva, dvayor, sarvathā, prāpaṇāt. |
Jñānena, deśanā, ca,oudyānām, pariharaṇāt. |
Ato, yac ca, yena ca, deśyate, taj, jñānāt, catasraḥ, pratisaṃvido, vyavasthāpitāḥ. |
Kārikā Saptatriṃśā
Etena, pratisaṃvidān, nirvacanaṅ, karañ, ca darśitam. |
Pratyātmaṃ, lokaouttareṇa, jñānena, sarva dharma samatān, tathatām, etya, uttara kālanṃ, tat, pṛṣṭa labdhena, jñānena, pravedanā, paryāyaāādīnām, pratisaṃvid, iti, nirvacanam. |
Sarva saṃśaya nāśāya pareṣām, iti, karma. |
Saṃsāra Vibhāge
Kārikā Aṣṭātriṃśā
Yaś ca, sambhāro, yad, arthañ, ca, tat sandarśitam. |
Dvividhaḥ, sambhāraḥ. |
Tatra, puṇya sambhāraḥ, saṃsāre, 'aabhyudayāya, saṃvartate. |
Jñāna sambhāro, 'aasaṅkliṣṭa saṃsaraṇāya. |
Kārikā Navatriṃśā
Etena, pāramatābhis, tad, ubhaya sambhāra saṅgraham, bhavati. |
Kṣānti vīrya dhyāna balena, hy, ubhayaṅ, kriyate. |
Tasmād, dvaya sambhāra trayam, bhavati. |
Punaḥ, prajñāyām, pariṇāmanāt, sarvāḥ, pañca pāramitā, jñāna sambhāro, veditavyaḥ. |
Kārikā Catvāriṃśā
Etat, sambhāra nirvacanaṅ, karma ca. |
Sam, iti, santatyā. |
Bhā, iti, bhāvanām, āgamya. |
Ra, iti, bhūyo, bhūya āhāraḥ. |
Sarvaāartha sādhaka, iti, karma. |
Svaparārthayoḥ, sādhanāt. |
Kārikā Ekacatvāriṃśā
Ayaṃ saṃsāra prabhedaḥ |
Tatrādhimukti caryā bhūmau sambhāro bhūmi praveśāya |
Ṣaṭsu bhūmiṣv animittāya saptamī bhūmi saṅgṛhītāya |
Tasyāṃ nimitta samudācārāt |
Saptamyām bhūmāv anābhogāya tadanybhūmi dvayasṅ gṛhītāya |
Tayoḥ sambhārābhiṣekāya daśamī bhūmi saṅgṛhītāya |
Tasyāṃ saṃbhāro niṣṭhā gamanāya buddha bhūmi saṅgṛhītāya |
Smṛty Upasthāna Vibhāge
Kārikā Dvācatvāriṃśā
Kasmaiś, caturdaśabhiḥ. |
Kārikā Trayaścatvāriṃśā
Kārikā Catuścatvāriṃśā
Ityebhiś, caturdaśabhir, ākārair, bodhisattvānāṃ, smṛty upasthāna bhāvanā, viśiṣyate. |
Katham, āśrayato, mahāyāne, śruta cintā, bhāvanā·mayīm, prajñām, āśritya. |
Katham, pratipakṣataḥ, catur viparyāsa pratipakṣāṇām, apy, aśuci duḥkhā, nitya,āanātma sañjñānām, pratipakṣatvāt, kāyaāadidharma nairātmya praveśataḥ. |
Katham, avatārataḥ. |
Caturbhiḥ, smṛty upasthānair, yathā, kramanṃ, duḥkha samudaya nirodha mārga satyaāavatārāt, svayam, pareṣāñ ca,āavatāraṇāt. |
Yathā,ouktam, madhyāntavibhāge. |
Katham, ālambanataḥ, sarva sattva kāyaāadyālambanāt. |
Katham, manaskārataḥ, kāyaāadyanupalambhāt. |
Katham, prāptitaḥ, kāyaāadīnān, na visaṃyogāya, naāavisaṃyogāya. |
Katham, ānukūlyataḥ, pāramitā,āanukūlyena, tad, vipakṣa pratipakṣatvāt. |
Katham, anuvṛttitaḥ, laukikānāṃ, śrāvaka pratyeka buddhānāñ, caāanuvṛttyā, tad, upasaṃhita smṛty upasthāna bhāvanāt, tebhyas, tad, upadeśaāartham. |
Katham, parijñātaḥ, kāyasya, māyaoupamatva parijñayā, tathā,aieva,āabhūta rūpa samprakhyānāt. |
Vedanaāayāḥ, svapnaoupamatva parijñayā, tathā,aieva, mithyaāanubhavāt. |
Cittasya, prakṛti prabhā, svaratva parijñayā, ākāśavat. |
Dharmāṇām, āgantukatva parijñayā, ākāśaāagantura jodhūm, ābhra nīhāraoupakleśavat. |
Katham, utpattitaḥ, sañcitya bhavaoupapattau, cakra vartyaāadibhūtasya, viśiṣṭa kāya vedanaāadisampattau, tad, asaṅkleśataḥ. |
Katham, mātrātaḥ, mṛdvā, api, smṛty upasthāna bhāvanāyās, tad, anyebhyo, 'aadhimātratvāt. |
Prakṛti tīkṣṇaeindriyatayā. |
Katham, paramatvena, pariniṣpannānām, anābhoga miśraoupamiśra bhāvanāt. |
Katham, bhāvanātaḥ, atyantan, tad, bhāvanāt, nirupadhiśeṣa nirvāṇe,'aapi, tad, akṣayāt. |
Kathaṃ, samudāgamataḥ. |
Daśasu bhūmiṣu, buddhatve ca, samudāgamāt. |
Samyak Prahāṇa Vibhāge
Kārikā Pañcacatvāriṃśā
Yāvatyaḥ, smṛty upasthāna bhāvanā, uktāḥ, tad, vipakṣāṇān,ṃ doṣāṇām, pratipakṣeṇa, samyak prahāṇa bhāvanā,eiti, samastaṃ, samyak prahāṇa lakṣaṇam. |
Prabhedena, punaḥ. |
Kārikā Ṣaṭcatvāriṃśā
Kārikā Saptacatvāriṃśā
Kārikā Aṣṭācatvāriṃśā
Ayaṃ, samyak prahāṇa bhāvanā, prabhedaḥ. |
Saṃsārasya,āasaṅkliṣṭa paribhoge, sampattiṣu. |
Pañca nivāraṇa tyāge. |
Śrāvaka pratyeka buddha manaskāra tyāge. |
Bhūmi praveśe. |
Animitta vihāre, sas, pramyām, bhūmau. |
Vyākaraṇa lābhe. |
Satvānām, paripācane, navamyām. |
Abhiṣeke, ca daśamyām. |
Kṣetra viśuddhy arthan,ṃ traye, 'aapi. |
Niṣṭhā, gamane, ca buddha bhūmau. |
Ye, ca, vipakṣās, teṣām, pratipakṣeṇa, samyak prahāṇa bhāvanā, veditavyā. |
Ayam, asyāḥ, prabhedaḥ. |
Kārikā Navacatvāriṃśā
Etena, chandañ, janayati. |
Vyāyacchate, vīryam, ārabhate. |
Cittam, pragṛhṇāti. |
Samyak pradadhāti. |
Ity, eṣām, padānām, artha nirdeśaḥ. |
Chandaṃ, hi, niśritya, śamatha vipaśyanaāākhyaṃ, yogam bhāvayati,īiti, vyāyacchate. |
Sā ca, bhāvanā, śamatha pragrahaoupekṣā,āanimittaiḥ, saha, bhāvyate. |
Tasmāt, sā sanimittikā. |
Katham, punar, bhāvyate. |
Yac, chamatha pragrahaoupakleśayor, laya auddhatyayoḥ, pratipakṣeṇa, vīryam ārabhate. |
Cittam, pragṛhṇāti, pradadhāti ca. |
Śamathe, sama prāpte ca,oupekṣāyām, pradadhāti. |
Eṣā, yoga bhāvanā, yathā,oukta prabhedeṣu, sarva samyak prahāṇeṣu, pratipakṣas ucyate. |
Ṛddhi Pāda Vibhāge
Kārikā Pañcāśā
Sarvaāartha siddhir, laukikī, lokaouttarā, ca veditavyā ca. |
Śeṣaṅ, gataāartham. |
Kārikā Ekapañcāśā
Asya,ouddeśasya, śeṣo, nirdeśaḥ. |
Kārikā Dvāpañcāśā
Dhyāna pāramitā, niśrayaḥ, prabhedaś caturvidhaś, chanda vīrya citta mīmāṃsā, samādhi bhedāt. |
Upāyaś, caturvidhas, eva. |
Abhinirhāraḥ, ṣaḍvidhaḥ. |
Caturvidha upāyaḥ, katamaḥ. |
Kārikā Trayaḥpañcāśā
Aṣṭānām, prahāṇa saṃskārāṇāñ, chando, vyāyāmaḥ, śaddhā, vyāvasāyikaḥ, upāyaḥ. |
Śraddhānasya,āarthino, vyāyāmāt. |
Praśrabdhir, anugrahaāātmakaḥ, smṛtiḥ, samprajanyañ, caoupanibandhakaḥ. |
Ekena, cittasya,āālambanaāavismarāt. |
Dvitīyena, visāra prajñānāt. |
Cetanā, caoupekṣā ca, prātipakṣika upāyaḥ. |
Layaāauddhatyaoupakleśayoḥ, kleśānāñ ca, prātipakṣatvāt. |
Ṣaḍvidho, 'aabhinirhāraḥ, katamaḥ. |
Kārikā Catuḥpañcāśā
Tatra, darśanañ, cakṣuḥ, pañcavidham, māṃsa cakṣuḥ, divyañ, cakṣuḥ, āryam, prajñā, cakṣuḥ, dharma cakṣuḥ, buddha cakṣuś ca. |
Avavādaḥ, ṣaḍ abhijñā, yathā, kramam. |
Tābhir, upasaṅkramya, bhāṣā, cittañ, caāagatiñ, ca gatiñ ca, viditvā, niḥsaraṇāya,āavavadanāt. |
Sthiti vikrīḍitaṃ, yasmāt, bodhisattvānām, bahu vidhan, nirmāṇādibhiḥ, samādhi vikrīḍitam. |
Praṇidhir, yena, praṇidhi jñānena, praṇidhāna balikā, bodhisattvāḥ, praṇidhāna vaiśeṣikatayā, vikrīḍanti. |
Yeṣān, na sukaraṃ, saṃkhyā, kartuṅ, kāyasya, vā prabhāyā, vā svarasasya, veti, vistareṇa, yathā, daśa bhūmike, sūtre. |
Vaśitā, yathā, tatrā,aieva, daśa vaśitā, nirdiṣṭāḥ. |
Dharma prāptir, bala vaiśāradyaāaveṇika buddha dharmāṇām, prāptiḥ. |
Ity, eṣā, darśanaāadīnām, abhinirhāraḥ, ṣaḍvidhaḥ. |
Indriya Vibhāge
Kārikā Pañcapañcāśā
Śraddhaeindriyasya, bodhiḥ, padam ālambanam, ity, arthaḥ. |
Vīryaeindriyasya, bodhisattva caryā. |
Smṛtiīindriyasya, mahāyāna saṅgṛhītaṃ, śrutam. |
Samādhiīindriyasya, śamathaḥ. |
Prajñaeindriyasya, vipaśyanā, padam. |
Tad, arthaāadhikāreṇa,aieva, caitāni, śraddhaāādīni, ādhipaty ārthena,eindriyāṇy ucyante. |
Bala Vibhāge
Kārikā Ṣaṭpañcāśā
Gataāartha ślokaḥ. |
Bodhi Aṅga Vibhāge
Kārikā Saptapañcāśā
Etena, yasyām, avasthāyāṃ, yasya,āavabodhāt, bodhy aṅgāni, vyavasthāpyante, tad, upadiṣṭam. |
Bhūmi praviṣṭaāavasthāyāṃ, sarva dharmāṇāṃ, sarva sattvānāñ ca, samatā,āavabodhād, yathā, kramam, dharma nairātmyena,āātma parasamatayā ca. |
Ataḥ, parañ cakraāadisapta ratna sādharmyam, bodhy aṅgānām, darśayati. |
Kārikā Aṣṭāpañcāśā
Ajita, jñeya, vinirjayāya. |
Yathā, cakra vartinaś, cakra ratnam, ajita deśa vinirjayāya. |
·
Yathā, hasti ratnam, pratyarthika bhaṅgāya. |
Kārikā Navapañcāśā
Kṣipraāabhijñataoutpādanāt. |
Yathā, śvaratnam, āśu, samudra paryanta mahā·pṛthi vīgamanāya. |
·
Ārabdha vīryasya, bodhi savasya, dharmaāālokā vivardhante. |
Tataḥ, prītiḥ, sarvaṅ kāryaṃ, sadā, prīṇayati. |
Yathā, maṇi ratnam, āloka viśeṣeṇa, cakra vartinam, prīṇayati. |
Kārikā Ṣaṣṭitamā
Sarva dauṣṭhulya, samutpādanāt. |
Yathā, strī ratnena, cakra vartī, sukham, anubhavati. |
·
Yathā, cakra vartino, gṛha pati ratnāt. |
Kārikā Ekaṣaṣṭā
Upekṣaoucyate, nirvikalpañ jñānan, tayā, bodhisattvaḥ, yathā, kāmaṃ, sarvatra, viharati, tat, pṛṣṭha labdhena, ca vihāreṇa,āanyasya,oupagamāt. |
Nirvikalpena, vihāreṇa, tatra, nirvyāparatayā, vāsa kalpanāt. |
Yathā, cakra vartinaḥ, pariṇāya karatnañ, catur·aṅga bala·kāyam, upanetavyañ ca,oupapraṇayati. |
Apanetavyañ ca,āapanayati. |
Tatra ca, gatvā, vāsaṅ kalpayati, yatra,āakhinnaḥ, catur·aṅgo, bala·kāyaḥ, paraiti. |
Kārikā Dvāṣaṣṭā
Iti, sapta ratnaoupamatvam, bodhy aṅgānānṃ, nigamayati. |
Kārikā Trayaḥṣaṣṭā
Etena, yad, bodhy aṅgaṃ yathāṅgan tad abhidyatitam |
Smṛtir niśrayāṅgaṃ sarveṣān tan niśrayeṇa pravṛtteḥ |
Dharma pravicayaḥ svabhāvāṅgam bodhes tat svabhāvatvāt |
Vīryan niryāṇāṅgan tenāprāpy aniṣṭhāyām adhiṣthānāt |
Prītir anuśaṃsāṅgam citta sukhatvāt |
Praśrabdhi samādhy upekṣā akleśāṅgam |
Yena yan niśritya yo 'saṅkleśa iti |
Trividham asaṅkleśāṅgaṃ veditavyam |
Mārga Aṅga Vibhāge
Kārikā Catuḥṣaṣṭā
Kārikā Pañcaṣaṣṭā
Bodhy aṅga kālād, ūrdhvaṃ, yathā, bhūtaāavabodhaāanuvṛttiḥ, samyag dṛṣṭiḥ. |
Tasya,aieva,āavabodhasya, avasthānam, paricchedaḥ, samyak saṅkalpaḥ. |
Tad, vyavasthāne, ca sūtraāādike, bhagavatā, kṛte, sa eva, praveśas, tena, tad, arthaāavabodhāt. |
Karma traya viśuddhiḥ, samyag vāk karmaāantaāajīvāḥ. |
Vāk kāyaoubhaya krama saṅgrahāt. |
Pratipakṣasya, bhāvanā, bhāvanā, samyag vyāyām, ādayo, yathā, kramañ, jñeyā, varaṇasya, mārgaāavaraṇasya, ca vaiśeṣika guṇaāavaraṇasya ca, samyag vyāyāmena, dīrghaṃ, hi, kālam, akhidya māno, jñeyā, varaṇasya, pratipakṣam, bhāvayati. |
Samyak smṛtyā, śamatha pragrahaoupekṣā, nimitteṣu, layāuddhaty, ābhāvān, mārga sammukhī, bhāvāya,āavaraṇasya, pratipakṣam, bhāvayati. |
Samyak samādhinā, vaiśeṣika guṇaāabhinirhārāya,āavaraṇasya, pratipakṣam, bhāvayaty, evam, aṣṭau, mārgaāaṅgāni, vyavasthāpyante. |
Śamatha Vipaśyanā, Vibhāge
Kārikā Ṣaṭṣaṣṭā
Samyak samādhin, niśritya, citte, cittasya,āavasthānāt. |
Dharmāṇāñ, ca pravicayād, yathā, kramaṃ, śamatho, vipaśyanā ca, veditavyā. |
Na tu, vinā, samyak samādhin, ety, etac chamatha vipaśyanā, lakṣaṇam. |
Kārikā Saptaṣaṣṭā
Sā ca, śamatha vipaśyanā, sarva tragā, yaṃ yaṃ, guṇam, ākaṅkṣati; tatra tatra, tad bhāvanāt. |
Yathā,osuktaṃ, sūtre. |
Ākaṅkṣed bhikṣur, aho, vataāahaṅ, kāmair, iti, vistreṇa, yāvat, tena, bhikṣuṇā, imāv, eva, dvau dharmau, bhāvayitavyau. |
Yad, uta, śamathaś, vipaśyanā, ca,eity, evam, ādi. |
Ekaāaṃśā, śamatha vipaśyanā, yadā, śamatham, bhāvayati. |
Vipaśyanāṃ, vā. |
Ubhayaāaṃśas, yadā, yuga pad ubhayam, bhāvayati. |
Upaniṣan, saṃmatā, śamatha vipaśyanā, bodhisattvānām, adhimukti caryaāabhūmau. |
Kārikā Aṣṭāṣaṣṭā
Ity, upaniṣan, matety, evam, ādinā, śamatha vipaśyanāḥ, prabhedaḥ, karma ca nirdiṣṭaḥ. |
Yoga upāyo, veditavyaḥ. |
Tatra, prativedhaḥ, prathama bhūmi praveśaḥ. |
Niryāṇaṃ, yāvata, ṣaṣṭī bhūmiḥ. |
Tābhiḥ, sanimitta prayoga nirṇayāt. |
Animittaṃ, saptamī bhūmiḥ. |
Asaṃskṛtam, anyad, bhūmi trayam, anabhisaṃskāra vāhitvāt. |
Saṃskāro, hi, saṃsṛtan, tad, atra, naāasti,īity, asaṃskṛtam. |
Tad, eva ca, bhūmi trayaṃ, niśritya buddha kṣetrañ ca, pariśodhayitavyam. |
Buddhatvañ ca, prāptavyam. |
Tad, etad, yathā, kramam, pariśuddhir, viśuddhiś ca. |
Upāya Kauśalya Vibhāge
Kārikā Navaṣaṣṭā
Kārikā Saptatitamā
Anena,oupāya kauśalyasya, prabhedaḥ, karma ca darśitaḥ. |
Tatra, buddha dharma parpūraye, nirvikalpañ, jñānam, upāyaḥ. |
Satva paripācane, catvāri saṅgraha vastūni. |
Kṣipraāabhisambodhe, sarvam pāpam, pratideśayāmi, yāvad, bhavatu, jñānaṃ, sambodhāya,eiti, pratideśanā, āanumodanaāadhyeṣaṇā, pariṇāmanā. |
Kriyā, śuddhau, samādhi dhāraṇī, mukhāni. |
Taiḥ, sarvaāartha kriyā, sādhanāt. |
Vartmaāanucchede, apratiṣṭha nirvāṇe. |
Asmin, pañca vidha upāye, sarva bhūmiṣu, bodhisattvānām, asaman, tad, anyaiḥ, kauśalyam, ity, ayam, prabhedaḥ. |
Sarva svaparārtha sādhanaṅ, karma. |
Dhāraṇī, Vibhāge
Kārikā Ekasaptatā
Kārikā Dvāsaptatā
Kārikā Trayaḥsaptatā
Atra,āapi, prabhedaḥ, karma ca dhāraṇyāḥ, darśitam. |
Tatra, trividhā dhāraṇī. |
Pūrva karma vipākena. |
Śrutaāabhyāsena. |
Dṛṣṭa dharma bāhu śrutyena, grahaṇa dhāraṇa sāmarthya viśeṣaṇāt. |
Samādhi sanniśrityena ca. |
Sās, punar, vipāka śrutaāabhyāsābhyām, parīttā, veditavyā. |
Samādhinā, mahatī, sa,āapi, mahatī, punas, trividhā. |
Abhūmi praviṣṭānām, mṛdvī, bhūmi praviṣṭānām, akuśala bhūmikānām, madhyā, saptasu, bhūmiṣu. |
Pariśuddha bhūmikā, tv, adhimātrā, śeṣāsu bhūmiṣu, ity, ayam, prabhedo, dhāraṇyāḥ. |
Saddharmasya, prakāśananṃ, dhāraṇañ ca, karma. |
Praṇidhāna Vibhāge
Kārikā Catuḥsaptatā
Kārikā Pañcasaptatā
Kārikā Ṣaṭsaptatā
Atra, praṇidhānaṃ, svabhāvato, nidānato, bhūmitaḥ, prabhedataḥ, karmataś, ca paridīpitam. |
Cetanā, chanda samprayuktā, svabhāvaḥ. |
Jñānan, nidānam. |
Sarva bhūmiṣv, iti, bhūmiḥ. |
Tac, ca, praṇidhānaṃ, hetu bhūtaṃ. |
Cittād, eva, sadyaḥ, phalatvāt. |
Āyatyāṃ, vā,āabhipretaāartha siddhy arthañ, cittāt, punaḥ, sadyaḥ, phalañ, citta mātrāt, yathā,āabhipretaāartha samṛddhitā. |
Veditavyā. |
Yena, praṇidhānena, balikā, bodhisattvāsvikrīḍanti. |
Yasya, na, sukarā, saṅkhyā, kartuṅ, kāyasya, veti, vistaraḥ. |
Citram, adhimukti caryā, bhūmāv, evañ, ca,aievañ, ca, syām, iti. |
Mahad bhumi praviṣṭasya, daśa mahā praṇidhānāni. |
Viśuddham, uttaraouttarāsu, bhūmiṣu, viśuddhi viśeṣād, ābodher, ity, eṣa prabhedataḥ. |
Svaparārtha prasādhanaṅ, karma. |
Samādhi Traya Vibhāge
Kārikā Saptasaptatā
Trayāṇāṃ, samādhīnānṃ, trividho, gocaro, jñeyaḥ. |
Pudgala nairātmyaṃ, śūnyatā, samādheḥ. |
Tad, ubhayaāātma grāhasya,āāśrayaḥ, pañcaoupadāna skandhā, apraṇihita samādheḥ. |
Tasya,āāśrayasya,āatyantaoupaśama ānimitta samādheḥ. |
Sas, eva. |
Kārikā Aṣṭāsaptatā
Tri vidhasya, grāhasya, gocarasya, grāhakā, ye, samādhayaḥ. |
Te, śūnyatā,āadisamādhayaḥ, iti, grāhya grāhaka bhāvena. |
Te, punar, yathā, kramam. |
·
Śūnyatā, samādhir, nirvikalpaḥ. |
Pudgala dharmāt, manor, avikalpanāt. |
Apraṇihito, vimukhas, tasmād, ātma grāhaāāśrayāt. |
Ānimitto, rati samprayuktaḥ, sarva kālanṃ, tasmiṅs, tad, āśrayaoupaśame. |
Kārikā Navasaptatā
Pudgala nairātmya yayoḥ, parijñā,āarthaṃ, śūnyatā. |
Tad, ātma grāhaāāśrayasya, prahāṇaāārtham, apraṇihitaḥ. |
Tad, upaśamasya, sākṣāt, kriyaāārtham, ānimittaḥ. samādhiḥ. |
Dharma Uddāna Vibhāge
Kārikā Aśītitamā
Tatra, saṃskārā anityāḥ, sarva saṃskārā duḥkhāḥ, ity, apraṇihitasya, samādhy upaniṣat bhāvena, deśitam. |
Sarva dharmā, anātmānas, ity, śūnyatāyāḥ. |
Śāntaṃ nirvāṇam, iti, ānimittasya, samādheḥ. |
Kaḥ, punar, anityaāartho, yāvac, chāntaāarthaḥ, ity, āha. |
Kārikā Ekāśītamā
Bodhisattvānām, asad artho, 'aanityaāarthaḥ. |
Yan, nityanṃ, naāasti, tad, anityanṃ, teṣāṃ, yat, parikalpita lakṣaṇam. |
Abhūta vikalpaāartho, duḥkhaāartho, yat, paratantra lakṣaṇam. |
Parikalpa mātraāartho, 'aanātmaāarthaḥ. |
Eva, śabdena,āavadhāraṇam, parikalpata ātmā, naāasti, parikalpa mātranṃ, tv, asti,īiti, parikalpita lakṣaṇasya,āabhāvaāartho, 'aanātmaāarthas, ity, uktam, bhavati. |
Vikalpaoupaśamaāarthaḥ, pariniṣpanna lakṣaṇanṃ, nirvāṇam. |
Kṣaṇa bhaṅgaāartho, 'aapy, anityaāartho, veditavyaḥ, paratantra lakṣaṇasya. |
Atas, Tat Sādhana Arthaṅ, Kṣaṇikatva Vibhāge
Kārikā Dvyaśītā
Kārikā Tryaśītā
Tatra, kṣaṇikaṃ, sarvaṃ saṃskāram, iti, paścād, vacanād, iyam, pratijñā, veditavyā. |
Tat, punaḥ, kathaṃ, sidhyati. |
Kṣaṇikatvam, antareṇa, saṃskārāṇām, pravṛtter, ayogāt. |
Prabandhena, hi, vṛttiḥ, pravṛttiḥ. |
Sā ca,āantareṇa, pratikṣaṇam, utpāda nirodhau, na yujyate. |
Atha, kālaāantaraṃ, sthitvā, pūrvaouttara nirodhaoutpādataḥ, prabandhena,eiṣyate vṛttiḥ. |
Tad, anantaram, pravṛttir, na syāt, prabandhaāabhāvāt, na,aieva, ca,outpannasya, vinā, prabandhena, kālaāantaram, bhāvo yujyate. |
Kiṅ, kāraṇaṃ, hetuta utpattiḥ. |
Hetuto, hi, sarvaṃ saṃskṛtam, utpadyate, bhavati,īity, arthaḥ. |
Tad, yadi, bhūtvā, punar, uttara kālam, bhavati, tasya,āavaśyaṃ, hetunā, bhavitavyam. |
Vinā, hetunā, ādita, iva,āabhāvāt. |
Na ca tat, tena,aieva, hetunā, bhavitum, arhati, tasya,oupayukta hetukatvāt. |
Na ca,āanyo, hetur upalabhyate. |
Tasmāt, pratikṣaṇam, avaśyam, pūrva hetukam, anyad, bhavati,īiti, veditavyam. |
Evaṃ, vinā, prabandhena,outpannasya, kālaāantaram, bhāvo, noas, yujyate. |
Atha, apy, evam, iṣyata naoutpannam, punar, utpadyate, yad, arthaṃ, hetunā, bhavitavyaṃ, syād, utapannanṃ, tu, kālaāantareṇa, paścān, nirudhyate, naoutpanna mātram, eva,eiti. |
Tat, paścāt, kena,, nirudhyate. |
Yad, utpāda hetu, naaieva, tad, ayuktam. |
Kiṅ, kāraṇam. |
Utpād, nirodhayor, virodhāt. |
Na, hi, virodhayos, tulyo, hetur, upalabhyate. |
Tad, yathā, chāyā, tapayoḥ, śītaouṣṇayoś, ca. |
Kālaāantara nirodhasya,aieva, ca virodhāt. |
Kena, virodhāt. |
Āgamena, ca. |
Yad, uktam, bhagavatā. |
Māyaoupamās, te, bhikṣo, saṃskārā, āpāyikās, tāvat, kālikā, itvara pratyupasthāyina, iti. |
Manas, kāreṇa ca, yoginām. |
Te, hi, saṃskārāṇām, udaya vyayau, manasi, kurvantaḥ, pratikṣaṇanṃ, teṣānṃ, nirodham, paśyanti. |
Anyathā, hi, teṣām, api, nirvid virāga vimuktayo, na syur, yathā,āanya,eiṣām, maraṇa kālaāādiṣu, nirodham, paśyantām. |
Yadi, ca,outpannaḥ, saṃskāraḥ, kālaāantaranṃ, tiṣṭhet, sas, svayam, eva, vā, tiṣṭhet, svayam, eva, sthātuṃ, samarthaḥ. |
Sthiti kāraṇena, vā kenacit. |
Svayanṃ, tāvad, avasthānam, ayuktam. |
Kiṅ, kāraṇam. |
Paścāt, svayam, asthiteḥ. |
Kena, vā, so, 'aante, punaḥ, sthātuṃ na samarthaḥ |
Sthiti kāraṇenāpi na yuktanṃ, tasya,āabhāvāt. |
Na hi, tat, kiñcid, upalabhyate. |
Athā,āapi, syād vina,āapi, sthiti kāraṇena, vināśa kāraṇaāabhāvāt, avatiṣṭhate. |
Labdhe, tu, vināśa kāraṇe, paścād, vināśayati, agninā,eiva, śyāmatā,eiti. |
Tad, ayuktanṃ, tasya,āabhāvāt. |
Na hi, vināśa kāraṇam, paścād, api, kiñcid, asti. |
Agninā,āapi, śyāmatā, vināśayati,īiti, suprasiddham. |
Visadṛśas,outpattau, tu, tasya, sāmaāarthyam, prasiddham. |
Tathā, hi, tat, sambandhāt, śyāmatāyāḥ, santatir, visadṛśī, gṛhyate, ma, tu, sarvathā,aieva,āapravṛttiḥ. |
Apām, api, kvathya mānānām, agni sambandhād, alpa tara tamaoutpattito, 'aatimandyād, ante, punar, anutpattir gṛhyate. |
Lakṣaṇaaiekaāantyāt. |
Ekaāantikaṃ, hy, saṃskṛta lakṣaṇam, uktam, bhagavatā, yad, uta, saṃskṛtasya,āanityatā. |
Tad, yadi, naoutpanna mātraṃ, vinaśyet. |
Kañcit, kālam, asya,āanityatā, na syād, iti, anaikaāantikam, anityatā, lakṣaṇam, prasahyate. |
Athā,āapi, syāt, pratikṣaṇam, apūrvaoutpattau, tad, eva,eidam, iti, pratyabhijñānanṃ, na syād, iti. |
Tad, bhavaty, eva, sādṛśasya, anuvṛtter, māyaāakāra palakavat. |
Sādṛśyāt, tat, buddhir, na tad, bhāvād, iti. |
Kathaṅ, gamyate. |
Nirodhataḥ. |
Na hi, tathā,aieva,āavasthitasya,āante, nirodhaḥ, syād, ādilakṣaṇa nirviśiṣṭatvāt. |
Tasmān, na tat, tad, eva,eity, avadhāryate, ante, pariṇāmaoupalabdheś, ca. |
Pariṇāmo, hi, nāmaāanyathātvam. |
Tad, yadi, nāditas, eva,āarabdham, bhaved, ādhyātmika bāhyānām, bhāvānām, ante, pariṇāmo naoupalabhyeta. |
Tasmād, ādita, eva,āanyathātvam, ārabdhaṃ, yat, krameṇa,āabhivardha mānam, ante, vyaktim, āpadyante, kṣīrasya,eiva, dadhy avasthāyām. |
Yāvat, tu, tad anyathātvaṃ, sūkṣmatvān, na paricchidyate. |
Tāvat, sādṛśya,āanuvṛttes, tad, eva,eidam, imi jñāyatas, iti, siddham. |
Tataś ca, pratikṣaṇam, anyathātvāt. |
Kṣaṇikatvam, prasiddham. |
Kutaś ca, prasiddham. |
Tad, dhetutva, phalatvataḥ. |
Kṣaṇika hetutvāt. |
Cakṣū rūpaāadayo, hetutaḥ. |
Tasmāt, te,'aapi, kṣaṇikā, iti, siddham. |
Na tv, akṣaṇikāt, kṣaṇikam, bhavitum, arhati, yathā, nityād, anityam, iti. |
Cittsya, khalv, api, sarve, saṃskārāḥ, phalam. |
Katham, idaṅ, gamyate. |
Upāttatvād, ādhipatyāc, chuddha satvaāanuvṛttitaś ca. |
Cittena, hi, sarve, saṃskārāś, cakṣur ādayaḥ, sādhiṣṭhānā, upāttāḥ, saha sammūrchnāḥ, tad, anugrahaāanuvṛttitaḥ. |
Tasmāt, te, cittasya, phalañ, cittasya, caāadhipatyaṃ, saṃskāreṣu, |
Yathā,ouktam bhagavatā. |
Cittena,āayaṃ, loko nīyate, cittena, parikṛṣyate, cittasya,outpannasya,outpannasya, vaśe, vartate, iti. |
Tathā, viñāna pratyayan,ṃ, nāma rūpam, ity, uktam. |
Tasmāc, cittasya, phalam. |
Śuddha cittaāanuvṛttitaś, ca. |
Śuddhaṃ, hi, yogināñ, cittaṃ, saṃskārā anuvartante. |
Yathā,ouktam. |
Dhyāyī, bhikṣuḥ, ṛddhimāṃś, citta vaśe, prāpta, imanṃ, dāru skandhaṃ, sacet, suvarṇam, adhimucyate, tad, apy, asya, (tahaiva > tahe, eva), syād, iti. |
Tasmād, api, citta phalaṃ, saṃskārāḥ. |
Satvaāanuvṛttitaś, ca. |
Tathā, hi, pāpa kāreṣu, satveṣu, bāhyā, bhāvā, hīnā, bhavanti. |
Puṇya kāreṣu, ca praṇītāḥ. |
Atas, tac, cittaāanuvartanāt, citta phalatvaṃ, saṃskārāṇāṃ, siddham. |
Tataś ca, teṣāṅ, kṣaṇikatvam. |
Na, hi, kṣaṇikasya,āakṣaṇikam phalaṃ, yujyate, tad, anuvidhāyitvāt. |
Evaṃ, tāvad, aviśeṣeṇa, saṃskārāṇāṅ, kṣaṇikatvanṃ, dvābhyāṃ, ślokābhyāṃ, sādhitam. |
Ādhyātmikānām, Punaḥ, Sādhana Ārtham
Kārikā Caturaśītā
Kārikā Pañcāśītā
Kārikā Ṣaḍaśītā
Kārikā Saptāśītā
Kārikā Aṣṭāśītā
Ādyas, tara tamena,āapi, yāvat, kṣaṇikaṃ, sarva saṃskṛtam, iti. |
Katham, eṣām, ebhiḥ, kṣaṇikatvaṃ, sidhyati. |
Ādyātmikānāṃ, hi, saṃskārāṇāñ, caturdaśa vidha utpādaḥ. |
Ādya, utpādo, yāvat, prathamata ātma bhāvaāabhinirvṛttiḥ. |
Taratamena, yaḥ, prathama, janma lakṣaṇād, ūrdhvam. |
Cayena, ya, āhāra svapna brahmacary āsamāpatty, upacayena. |
Āśraya bhāvataḥ, yaś, cakṣur vijñānādīnāñ, cakṣur ādibhir, āśrayaiḥ. |
Vikāreṇa, yo, rāgaāādibhir, varṇaāadivipariṇāmataḥ. |
Paripākena, yo, garbha bāla kumāra yuva madhyama vṛddhaāavastāsu. |
Hīnatvena, viśiṣṭatvena ca, yo, durgatau, caoutpadya mānānāṃ, yathā, kramam. |
Bhāsvaratvena, yo, nirmita kāmeṣu, parinirmita kāmeṣu, rūpaāarūpyeṣu, caoupapannānām. |
Cittamātraāādīnatvāt. |
Ābhāsvaratvena, yas, tad, anyatra,oupapannānām. |
Deśaāantara gamanena, yo, 'aanya, deśaoutpāda nirodhe, 'aanya, deśaoutpādaḥ. |
Sabījatvena, yo, 'aarhataś, caramān, skandhān, varjayitvā. |
Abījatvena, yas, teṣām, eva,āarhataś, caram, eṣām. |
Pratibimbatvena. |
Yo, aṣṭa vimokṣa dhyāyināṃ, samādhi vaśena, pratibimbānāṃ, saṃskārāṇām, utpādaḥ. |
Etasyāñ, caturdaśa vidhāyām, utpattāv ādhyātmikānāṃ, saṃskārāṇāṅ, kṣaṇikatvaṃ, hetumān, aviśeṣādibhiḥ, kāraṇair, veditavyam. |
Ādyaoutpāde, tāvat, hetu viśeṣāt. |
Yadi, hi, tasya, hetutvena, viśeṣo, na, syāt, tad, uttarāyāḥ, saṃskāra pravṛtter, uttaraouttara viśeṣo, naoupalabhyate, hetva viśeṣāt. |
Viśeṣe ca, sati, tad, uttarebhyas, tasya,āanyatvāt. |
Kṣaṇikatva siddhiḥ. |
Taratamaoutpāde, māna viśeṣāt. |
Mānam, pramāṇam, ity, arthaḥ. |
Na, hi, pratikṣaṇaṃ, vinā,āanyatvena, parimāṇa viśeṣo bhavet. |
Upacayaoutpāde, cayaāapārthyāt. |
Upastambho, hi, cayaḥ. |
Tasya,āapārthyaṃ, syād, antareṇa, kṣaṇikatvan, tathā,aieva,āavasthitatvāt. |
Ayogāc ca,oupacayasya,aieva. |
Na hi, pratikṣaṇaṃ, vinā, puṣṭataraoutpattyā, yujyetaoupacayaḥ. |
Āśraya bhāvena,outpattāv, āśritatvaāasambhavāt. |
Na hi, tiṣṭhaty, āśraye, ca tad āśritasya,āanavasthānaṃ yujyate. |
Yena, tiṣṭhati ta ārūḍhān, avasthānavad, anyathā, hy, āśrayatvanṃ na sambhavet. |
Vikāraoutpattau, paripākaoutpattau ca, sthitasya,āasambhavāt. |
Ādyanāśaāavikārataḥ. |
Ma hi, tathā, sthitasya,aieva, rāgaāādibhir, vikāraḥ sambhavati. |
Na ca,āavasthān, tareṣu, paripāka ādāv, avināśe, saty, ante, vikārābhāvāt. |
Tathā, hīna, viśiṣṭaoutpattau, kaṇikatvaṃ, veditavyaṃ, yathā, vikāra paripākaoutpattau. |
Na hi, tathā, sthiteṣv, eva, saṃskāreṣu, karma vāsanā, vṛttiṃ, labhate, yato, durgatau, vā syād, utpattiḥ, sugatau vā. |
Krameṇa, hi, santati pariṇāma viśeṣāt, vṛtti lābho yujyate. |
Bhāsvaraāabhāsvare, 'aapi, caoutpāde, tathā,aieva, kṣaṇikatvaṃ yujyate. |
Bhāsvare, tāvat, tathā,āathitasya,āasambhāvāt, cittaāadhīna vṛttitāyāḥ. |
Abhāsvare, 'aapi, ca,āādau, vināśam, antareṇa,āante, vikārā yogāt. |
Deśānta ragam, anena,outpattau, gaty abhāvāt. |
Na hi, saṃskārāṇānṃ, deśaāantara saṅkrānti, lakṣaṇā gatir, nāma, kācit, kriyā yujyate. |
Sas, hy, utpannā, vā saṃskāran, deśaāantaraṅ, gamayed anutpannā vā. |
Yad, utpannā, tena, gati kāle, na, kañcid, gatas, iti, sthitasya,aieva, gamananṃ, naoupapadyate. |
Athā,āanutpannā, tena, asatyāṅ, gatau, gatas, iti, na yujyate. |
Sā ca, kriyā, yadi, tad, deśa stha, eva, saṃskāre, kāritraṅ karoti, na yujyate. |
Sthitasya,āanya, deśaāaprāpteḥ. |
Athā,āanya, deśa sthe, na yujyate. |
Vinā, kriyayā, anya, deśaāaprāpteḥ. |
Na ca, kriyā, tatra, vā anyatra, vā deśe, sthitā, saṃskārād, anya,oupalabhyate. |
Tasmān, naāasti, saṃskārāṇānṃ, deśaāantara santaty, utpādād, anyā, gatiḥ. |
Tad, abhāvāc ca, siddhiṅ, kṣaṇikatvam. |
Deśaāantara nirantara utpatti lakṣaṇā, gatir, vibhavadbhiḥ, kāraṇair, veditavyā. |
Asti, citta vaśena, yathā ca,ṅkramaṇaāadyavasthāsu. |
Asti, pūrva karmaāavedhena, yathā,āantaraāabhavaḥ. |
Asty, abhighāta vaśena, yathā, kṣiptasya,eiṣoḥ. |
Asti, sambandha vaśena, yathā, yāna nadī, plavā, rūḍhānām. |
Asti na,oudana vaśena, yathā, vāyu preritānānṃ, tṛṇaāādīnām. |
Asti, svabhāva vaśena, yathā, vāyos, tiryag, gamanam, agner, ūrdhvañ jvalanam, apān, nimne, syandanam. |
Asty, anubhāvena, yathā, mantrā, uṣa dhānu bhāvena. |
Keṣāñcid, ayas, kāntaāanubhāvena,āayasām. |
Ṛddhy anubhāvena, ṛddhi matām. |
Sa bījaāabīja bhāvena,outpattau, kṣaṇikatvaṃ, veditavyam. |
Sthitā,āāyogāc, caramaāāsambhavāc ca. |
Na hi, pratikṣaṇaṃ, hetu bhāvam, antareṇa, tathā, sthitasya,āanyasmin, kāle, punar, bīja bhāvo yujyate. |
Nirbījatvaṃ, vā, carame, kṣaṇe. |
Na ca, śakyam, pūrvaṃ, sabījatvañ, carame, kṣaṇe, nirbījatvam, abhyupagantum. |
Tad, abhāve, carmatvaāasambhāvāt. |
Tathā hi, caramatvam, eva, na sambhavati. |
Pratibimbaoutpattau, kṣaṇikatvañ, cittaāanuvṛttito, veditavyam. |
Pratikṣaṇañ, citta vaśena, tad, utpādāt. |
Ekaāantāt, sādhitam, ādhyātmikaṃ, sarva saṃskṛtam, kṣaṇikam, iti. |
Bāhyasya, Idānīn, Kṣaṇikatvan Sādhayati
Kārikā Navāṣṭāśītā
Kārikā Navatitamā
Kārikā Ekanavatā
Kim, punas, tad bāhyam. |
Catvāri, mahā bhūtāni. |
Ṣaḍvidhaś ca,āarthaḥ. |
Varṇa gandha rasa sparśa śabdā, dharmāya, tanikañ ca rūpam. |
Ato, bhūtānāṃ, ṣaḍvidhaāarthasya ca, kṣaṇikatvaṃ vidhīyate. |
Kathaṃ, vidhīyate. |
Apānṃ, tāvac, śoṣa vṛddheḥ. |
Utsaras, taḍaāagādiṣv, apāṅ, krameṇa, vṛddhiḥ. |
Śoṣaś, caoupalabhyate. |
Tac ca,oubhayam, antareṇa, pratikṣaṇam, pariṇāmanṃ, na syāt, paścād, viśeṣa kāraṇaāabhāvāt. |
Vāyoḥ, prakṛtyā ca, calatvād, vṛddhi hānitaś ca. |
Na, hy, avasthitasya, calatvaṃ, syāt tat, svabhāvād, iti, prasādhitam, etat. |
Na ca, vṛddhi hrāsau, tathā,aieva,āavasthitvāt. |
Pṛthivyāś, tat, sambhavāt, pariṇāma catuṣṭayāc ca. |
Tac, chabena,āapaś ca, gṛhyante, vāyuś ca. |
Adbhyo, hi, vāyu sahitābhyaḥ, pṛthivī, sambhūtā, vivarta kāle. |
Tasmāt, tat, phalatvāt, sa,āapi, kṣaṇikā, veditavyā. |
Caturvidhaś ca pariṇāmaḥ pṛthivyā upalabhyate. |
Karma kṛtaḥ, satvānāṅ, karma viśeṣāt. |
Upakrtam, akṛtaḥ, prahādibhiḥ. |
Bhūta kṛto, 'aagnyādibhiḥ. |
Kāla kṛtaḥ, kālaāantara pariṇāmataḥ. |
Sa ca,āantareṇa, pratikṣaṇam, anya,outpattinṃ, na yujyate, vināśa kāraṇaāabhāvāt. |
Varṇa gandha rasa sparśānām, pṛthivyādibhis, tulya kāraṇatvāt, tathā,aieva, kaṇikatvaṃ, veditavyam. |
Tejasaḥ, punaḥ, kṣaṇikatvam, indhanaāadhīna, vṛttitvāt. |
Na, hi, tejasy, utpanne, tejaḥ, sahaoutpannam, indhananṃ, tathā,aieva,āavatiṣṭhate. |
Na ca, dagdhen, dhanan, tejaḥ, sthātuṃ, samartham. |
Mā bhūd, ante, 'aapy, anindhanasya,āavasthānam, iti. |
śloka badhaāanurodhād, varṇaāādīnām, pūrvam, abhidhānam, paścāt, tejasaḥ. |
Śabdaḥ, punar, yo, 'aapi, kālaāantaram, upalabhyate, ghaṇṭhaāādīnānṃ, tasya,āapi, kṣaṇikatvaṃ, veditavyanṃ, tāra·tamyaoupalabdheḥ, na, hy, asati, kṣaṇikatve, pratikṣaṇa manda tara·tamaoupalabdhiḥ, syāt. |
Dharmāya, tanikasya,āapi, rūpasya, kṣaṇikatvam, prasiddham, eva, cittaāanuvṛtter, yathā, pūrvam uktam. |
Tasmād, bāhyam, apy, kṣaṇikatvam, prasiddham. |
Pṛcchrayate, khalv, api, sarva saṃskārāṇāṅ, kṣaṇikatvaṃ, sidhyati, kathaṅ, kṛtvā. |
Idanṃ, tāvad, ayam, akṣaṇika vādī, praṣṭavyaḥ. |
Kasmād, bhavān, anityatvam icchati, na saṃskārārāṅ, kṣaṇikatvanṃ, naeicchati,īiti. |
Yady, evaṃ, vadet pratikṣaṇam, anyatvasya,āagrahaṇād, iti, sas, idaṃ, syād, vacanīyaḥ. |
Prasiddha kṣaṇika bhāveṣv, api, pradīpaāādiṣu, niścalaāavasthāyānṃ, tad, agrahaṇād, akṣaṇikatvaṅ, kasmān, neṣyate. |
Yady, evaṃ, vadet, pūrvavat paścād, agra haṇād, iti. |
Sas, idaṃ, syād, vacanīyaḥ. |
Saṃskārāṇām, api, kasmād, evanṃ, neṣyate. |
Yady, evaṃ, vadet, vilakṣaṇatvāt, pradīpaāādita danya saṃskārāṇām, iti. |
Sas, idaṃ, syād, vacanīyaḥ. |
Dvidhaṃ, hi, vailakṣaṇyaṃ, svabhāva vailakṣaṇyaṃ, vṛtti vailakṣaṇyañ ca. |
Tad, yadi, tāvat, svabhāva vailakṣaṇyam, abhipretam, atas, eva, dṛṣṭaāantatvaṃ, yujyate. |
Na, hi, tat, svabhāvas, eva, tasya, dṛṣṭaāanto bhavati, yathā, pradīpaḥ, pradīpasya, gaur vā gor, iti. |
Atha, vṛtta vailakṣaṇyam, atas, eva, dṛṣṭaāantatvam, pradīpa pradīpānām, prasiddhatvāt. |
Kṣaṇikatvaāanuvṛtteḥ, punaḥ, sas, idam, praṣṭavyaḥ. |
Kaccid, icchasi, yāne, tiṣṭhati, yānaāārūḍho, gacched, iti. |
Yadi, no, hi,īiti, vadet. |
Sas, idaṃ, syād, vacanīyaḥ. |
Cakṣur, ādiṣu, tiṣṭhatsu, tad, āśritaṃ, vijñānam, prabandhena, gacchati,īiti, na yujyate. |
Yady, evaṃ, vadet, nanu, ca, dṛṣṭaṃ, varti sanniśrite, pradīpe, prabandhena, gacchati, vartyā, avasthānam, iti. |
Sas, idaṃ, syād, vacanīyaḥ. |
Na dṛṣṭanṃ, tat, prabandhena, vartyā, pratikṣaṇaṃ, vikāraoutpatter, iti. |
Yady, evaṃ, vadet, sati kaṇikatve, saṃskārāṇāṅ, kasmāt, pradīpād, iva, kṣaṇikatvanṃ, na siddham, iti. |
Sas, idaṃ, vacanīyaḥ, viparyāsa vastutvāt. |
Sadṛśa santati prabandha vṛttyā, hi, kṣaṇikatvam, eṣānṃ, na prajñāyate. |
Yataḥ, saty, apy, aparāparatve, tad, eva,eidam, iti, viparyāso jāyate. |
Itarathā, hi, anitya nitya viparyāso, na syāt, tad, abhāve, saṅkleśo, na syāt, kutaḥ, punar, vyavadānam, ity, evam, paryanuyogato, 'aapi, kṣaṇikatvaṃ, sarva saṃskārāṇām, prasiddham. |
Pudgala Nairātmya Prasādhana Arthan, Nairātmya Vibhāge
Kārikā Dvānavatā
Kārikā Trayonavatā
Kārikā Caturnavatā
Kārikā Pañcanavatā
Kārikā Ṣaṇṇavatā
Kārikā Saptanavatā
Kārikā Aṣṭānavatā
Kārikā Navanavatā
Kārikā Śatatamā
Kārikā Ekaśatā
Kārikā Dviśatā
Kārikā Triśatā
Pudgalaḥ, kim, asti,īiti, vaktavyo; naāasti,īiti, vaktavyaḥ. | Āha! |
Prajñapty astitayā, vācyaḥ, ¦ pudgalo, dravyato, na, tu. | (18.92)
Yataś ca, prajñaptito, 'aasti,īiti, vaktavyo dravyato naāasti,īiti vaktavyaḥ. |
Evam, anekāṃ, śavādaparigrahe na,aieva,āastitve, doṣaāavakāśo na, naāastitve. |
Sa, punar, dravyato, naāasti,īiti, kathaṃ, veditavyaḥ. |
Naoupalambhāt. | (18.92)
Na hi, sa, dravyata, upalabhyate, rūpaāadivat. |
Upalabdhir, hi, nāma buddhyā, pratipattiḥ. |
Na ca, pudgalam, buddhyā na pratipadyante pudgala vādinaḥ. |
Uktaṃ ca, bhagavatā. |
Dṛṣṭa, eva, dharme, ātmānam upalabhate, prajñāpayati;īiti, kathaṃ, naoupalabdho bhavati. |
Na sas, evam, upalabhya, māno, dravyata upalabdho, bhavati. |
Kiṅ, kāraṇaṃ. |
Viparyāsāt, tathā hy, anātmany ātmeti, viparyāsa, ukto, bhagavatā. |
Tasmād yas, evaṃ, pudgala grāho, viparyāsaḥ, saḥ. |
Katham, idaṃ gamyate. |
Saṅkleśāt. |
Sat kāya dṛṣṭi kleśa lakṣaṇo, hy, eṣa saṅkleśo, yad, uta aham, mameti. |
Na ca, viparyāsaḥ, saṅkleśo, bhavitum, arahati. |
Na ca,aieṣa saṅkleśa, iti, kathaṃ, veditavyam. |
Kliṣṭa hetutaḥ. | (18.92)
Tathā, hi, tad hetukāḥ, kliṣṭā, rāgaāadayas utpadyante. |
Yatra, punar, vastuni rūpaāadisañjñake, prajñaptiḥ, pudgala, iti, tasmāt, kim ekatvena, pudgalo, vaktavya, āhosvid, anyatvena. | Āha! |
Ekatvaāanyatvato, 'avācyas, ¦ tasmād, [doṣa dvayād], asau. | (18.93)
Kiṅ, kāraṇam. |
Doṣa dvayāt. |
Katam, asmād, doṣa dvayāt. |
Skandhaāātmatva prasaṅgāc ca, ¦ tad, dravyatva prasaṅgataḥ. || 18.93 ||
Ekatve, hi, skandhānām, ātmatvam prasajyate, pudgalasya, ca dravya satvam. |
Athā,āanyatve, pudgalsya, dravya satvam. |
Evaṃ, hi, pudgalsya, prajñaptito, 'aastitvād, avaktavyatvaṃ, yuktaḥ. |
Tena,āavyākṛta vastu siddhaḥ [siddhih]. |
Ye, punaḥ, śāstuḥ, śāsanam, atikramya pudgalsya, dravyato, 'aastitvam, icchanti, tas, idaṃ, syur, vacanīyāḥ. |
Dravyasan, yady, avācyaś ca, ¦
vacanīyam, prayojanam; | (18.94)
Kiṅ, kāraṇam. |
Ekatvaāanyatvato, 'aavācyo ¦
na yukto, niṣprayojanaḥ. || 18.94 ||
Atha, dṛṣṭānta mātrāt, pudgalasya,āavaktavyatvam, iccheyuḥ. |
Yathā,āāgnir andhanān, naāanyo, naāanyo, vaktavya, iti. |
Tas, idaṃ, syur, vacanīyāḥ. |
Lakṣaṇāl loka dṛṣṭāc, ca ¦
śāstrato 'aapi, na yujyate. |
Indhanaāāgnyor, avācyatvam, ¦
upalabdher, dvayena, hi. || 18.95 ||
‐u‐‐u‐‐‐ ¦ ‐u‐uu‐u‐ | ‐u‐‐u‐‐‐ ¦ uu‐‐u‐u‐ ||
Ekatvena,āanyatvena ca, agnir, hi, nāma tejo, dhātur indhanaṃ, śeṣāṇi bhūtāni. |
Teṣāñ ca, bhinnaṃ lakṣaṇam, ity, anya, eva,āāgnir, indhanāt. |
Loke ca, vinā,āapy, agninā, dṛṣṭam indhanaṅ, kāṣṭād; vinā,āapi, caeindhanena,āāgnir; iti, siddham, anyatvam. |
Śāstre ca, bhagavatā, na kvacid, agniīindhanayor, avācyatva muktam, ity, ayuktam, etat. |
Vinā, punar, indhanena,āāgnir asti;īiti, katham, idaṃ vijñāyate. |
Upalabdhes, tathā, hi, vāyunā, vikṣiptaṃ dūram, api, jvalat paraiti. |
Athā,āapi, syād [v]āyus, tatra,eindhanam, iti, atas, eva,āāgniīindhanayor, anyatvam, iti, siddhiḥ. |
Kutaḥ. |
Dvayena, hi, upalabdher, iti, prakṛtam. |
Dvayaṃ, hi, tatra,oupalabhyate arcir vāyuś, caeindhanatvena. |
Asty, eva, pudgalo, yas, eṣa draṣṭā, yāvad, vijñāntā kartā bhoktā jñātā moktā ca. |
Na sa, draṣṭā yujyate. |
Na,āapi, yāvan, moktā. |
Sa, hi, darśanaāadisañjñakānāṃ, vijñānānām, pratyaya bhāvena vā, kartā bhavet, svāmitvena vā. |
Tatra, tāvat. |
Dvayam, pratītya, vijñāna ¦
sambhavāt, pratyayo na saḥ. | (18.96)
Kiṅ, kāraṇam. |
Nairarthakyāt. | (18.96)
Na hi, tasya, tatra, kiñcit, sāmarthyanṃ dṛṣṭam. |
Svāmitve, sati, vāāanityam, ¦ (18.97)
aniṣṭanṃ, na pravartayet. | (18.97)
Sas, hi, vijñāna pravṛttau, svāmī, bhavann[i] aniṣṭaṃ, vijñānam, anityanṃ, na pravartayet. |
Aniṣṭañ ca. |
Naaieva, tasmād, ubhayathā,āapy, asambhāvāt. |
Asau, draṣṭā, yāvan, moktā na yujyate. |
Api, khalu, yadi, dravyataḥ, pudgalo, 'aasti,
tat, karma lakṣaṇaṃ, sādhyaṃ, ¦ (18.97)
yadi, dravyato 'aasti, tasya, karmā,āapy, upalabhyate. |
Yathā, cakṣur, ādīnām, darśanaāadilakṣaṇañ, ca rūpa prasādaāādi. |
Na ca,aievam, pudgalasya. |
Tasmān, na so 'aasti, dravyataḥ. |
Tasmiṃś ca, dravyata iṣyamāṇe, buddhasya, bhagavataḥ,
sambodho bādhyate, tridhā. || 18.97 ||
Gambhīraāabhisambodhaḥ. |
Asādhāraṇaoabhisambodhaḥ. |
Lokaouttaraāabhisambodhaś ca. |
Na, hi, pudgalaāabhisambodhe, kiñcid, gambhīram, abhisambuddham bhavati. |
Na tīrthyaāasādhāraṇām. |
Na lokaāanucitam. |
Tathā, hy, eṣa grāhaḥ, sarva loka gamyaḥ. |
Tīrthyaāabhiniviṣṭaḥ. |
Dīrgha saṃsāro, cittaś ca. |
Api, khalu, pudgalo draṣṭā, bhavan; yāvad, the vijñātā, in these darśanaāādiṣu, sa prayatno vā, bhaven, niṣpratyatno vā. |
Saprayatnasya, vā punar asau, prayatnaḥ, svayambhūr vā bhaved ākasmikaḥ. |
Tat pratyayo,
darśana,āadau, ca tad, yatnaḥ, ¦ (18.98)
svayambhūr, na trayād, api. | (18.98)
Tasmād, eva, ca doṣa trayād, vakṣya mānāt,
tad, yatna pratyayatvañ, ca ¦ (18.98)
neti, vartate. |
Niṣprayatnasya, vā punaḥ, sataḥ, siddham, bhavati. |
Niryatnaṃ, darśanaāadikam. || 18.98 ||
Ity, asati, vyāpare, pudgalasya, darśanaāadau, katham asau, draṣṭā bhavati. |
Yāvad, vijñātā. |
Doṣa trayād, ity, uktaṅ, katam, asmād, doṣa trayāt, |
Akartṛtvād, anityatvāt, ¦
sakṛtr, ity, apravṛttitaḥ. |
Darśanaāādiṣu, yatnasya, ¦
svayam bhūtvaṃ, na yujyate. || 18.99 ||
u‐‐‐u‐‐‐ ¦ u‐‐‐u‐u‐ | ‐u‐uu‐‐‐ ¦ u‐‐‐u‐u‐ ||
Yadi, darśanaāādiṣu, prayatna ākasmiko, yato, darśanaāādīni. |
Na, tarhi, teṣām, pudgalaḥ karteti; katham, asau, draṣṭā bhavati; yāvad, vijñātā, sati vākasmikatve, nirapekṣatvāt, na kadācit, prayatno na syād, anityo na syāt. |
Nitye, ca prayatne, darśanaāādīnāṃ, yugapac, ca nityañ ca, pravṛrtiḥ syād, iti, doṣaḥ. |
Tasmān, na yujyate, darśanaāādiṣu, prayatnasya, svayam bhūtvam. |
Tathā, sthitasya, naṣṭasya, ¦
prāg, abhāvād, anityataḥ. |
Tṛtīya, pakṣaāabhāvāc ca, ¦
pratyayatvaṃ na yujyate. || 18.100 ||
u‐u‐u‐‐‐ ¦ ‐u‐‐u‐u‐ | u‐u‐‐˰‐‐‐ ¦ ‐u‐‐u‐u‐ ||
Atha, pudgala [pratyayaḥ], prayatnaḥ syāt. |
Tasya, tathā, sthitasya, prayatnatvanṃ na yujyate. |
Prāg, abhāvāt. |
Sati, hi, tat, prayatnatve, na kadācit, pudgalo naāasti,īiti. |
Kim, artham, prāk, prayatno na syād, yadā, naoutpannaḥ. |
Vinaṣṭasya,āapi, pratyayatvanṃ na yujyate, pudgalasya,āanityatva prasaṅgāt. |
Tṛtīyaś ca, kaścit, pakṣo naāasti; yan, na sthito, na vinaṣṭaḥ, syād, iti |
Tat, pratyayo; 'aapi, prayatno na yujyate. |
Evaṃ, tāvad, yuktima āśritya dravyataḥ, pudgalo naoupalabhyate. |
Sarve, dharmā anātmānaḥ, ¦
paramaāarthena, śūnyatā. |
Ātmaoupalambhe, ˰ doṣaś; ca ¦
deśito, yata, eva, ca. || 18.101 ||
‐‐‐‐u‐‐‐ ¦ uu‐‐u‐u‐ | ‐‐u‐‐˰‐‐u ¦ ‐u‐uu‐u‐ ||
Dharmaouddāneṣu, hi, bhagavatā, sarve, dharmā, anātmāna, iti, deśitam, paramaāartha śūnyatāyām, asti, karmaāasti, vipākaḥ kārakas, tu, naoupalabhyate, ya, imaṃś, ca skhandān, nikṣipati, anyāṃś, ca skhandān, pratisandadhāti. |
Anyatra, dharma saṅketād, iti, deśitam. |
Pañca keṣu, pañcaāadīnavā, ātmaoupalambha, iti, deśitā. |
Ātma dṛṣṭir, bhavati jīva dṛṣṭiḥ; nirviśeṣo bhavati, tīrthikaiḥ. |
Unmārga, pratipanno bhavati. |
Śūnyatāyām, asya, cittaṃ na praskandati, na prasīdati, na santiṣṭhate, naāadhimucyate. |
Ārya dharmā, asya, na vyvadāyante. |
Evam, āgamato, 'aapi, na yujyate. |
Pudgalo, 'aapi, hi, bhagavatā, tatra, tatra, deśitaḥ. |
Parijñātāvī, bhāra·hāraḥ, śraddhaāanusāryaāadipudgala vyavasthānatas, ity, asati dravyato, 'aastitve, kasmād, deśitaḥ. |
Saṅkleśe, vyavadāne ca, ¦
avasthāc, cheda bhinnake, |
vṛtti santāna bhedo, hi, ¦
pudgalena,oupadarśitaḥ. || 18.102 ||
‐‐‐uu‐‐‐ ¦ u‐‐‐u‐u‐ | ‐u‐‐u‐‐‐ ¦ ‐u‐‐u‐u‐ ||
Avasthā, bhinne, hi, saṅkleśa vyavadāne, cheda bhinne ca. |
Pudgala prajñaptim, antareṇa, tad vṛtti bhedaḥ, santāna bhedaś ca, deśayitunṃ, na śakyaḥ. |
Parijñā sūtre, parijñeyā, dharmāḥ, saṅkleśaḥ, parijñā, vyavadānam. |
Bhāra·hāra sūtre, |
Bhāro, bhāraāadānañ ca, saṅkleśaḥ. |
Bhāra nikṣepaṇaṃ, vyavadānam. |
Tayor, vṛtti bhedaḥ, santāna bhedaś, caāantareṇa, parijñātāvī, bhāra·hāra pudgala prajñaptiṃ, na śakyeta, deśayitum. |
Bodhi pakṣāś ca dharmā, bahu dhāva sthāḥ, prayoga darśana bhāvanā, niṣṭhā, mārga viśeṣa bhedataḥ. |
Teṣāṃ, vṛtti bhedaḥ, santāna bhedaś, caāantareṇa, śraddhaāanusāryaāadipudgala prajñaptinṃ, na śakyeta, deśayitum. |
Yena,āasati dravyato, 'aastitve, pudgalo deśitas, ity, ayam, atra nayo, veditavyaḥ. |
Itarathā, hi, pudgala deśanā, niṣprayojanā prāpnoti. |
Na hi, tāvad, asāv, ātma dṛṣṭy utpādanaāarthaṃ, yujyate, yasmāt,
ātma dṛṣṭir, anutpādyā, ¦ (18.103)
pūrvam, eva,outpannatvāt. |
Naāapi, tad, abhyāsaāarthaṃ, yasmād, ātma dṛṣṭer,
abhyāso, 'aanādikālikaḥ. | (18.103)
Yadi ca,āātma darśanena, mokṣas, ity, asau, deśyeta. |
Evaṃ, sati syāt,
ayatna mokṣaḥ, ˰ sarveṣānṃ, ¦ (18.103)
tathā hi, sarveṣānṃ, na dṛṣṭa satyānām, ātma darśanaṃ vidyate. |
Naaieva, vā, mokṣo 'aasti,īiti, prāpnoti. |
Na hi, pūrvam ātmānam, anātmato, gṛhītvā, satyaāabhisamaya kāle, kaścid, ātmato gṛhṇāti. |
Yathā, duḥkham, duḥkhataḥ, pūrvam, agṛhītvā, paścād, gṛhṇāti;īiti, yathā pūrvaṃ, tathā, paścād, api, mokṣo na syāt. |
Sati ca,āātmany avaśyam, ahaṅkāra mama kārābhyām, ātma tṛṣṇayā ca,āanyaiś, ca tan, nidānaiḥ. |
Kleśair, bhavitavyam, iti, ato 'aapi, mokṣo na syāt. |
Na vā, pudgalo 'aasti,īiti abhyupagantavyam. |
Tasmin, hi, sati niyatam, ete, doṣāḥ prasajyante. |
Kārikā Catuḥśatā
Hrīdhṛti prabhṛtīnāñ guṇānāṃ, samāsena, karma nirdiṣṭam. |